Qua 5 năm phối hợp, mặc dù tình hình biên giới, lãnh thổ tiếp tục có những bước phát triển tích cực, xen lẫn những diễn biến phức tạp mới, đặc biệt là tình hình trên Biển Đông, song Ủy ban Biên giới Quốc gia và Bộ Tư lệnh BĐBP đã chủ động trao đổi cung cấp thông tin để hai bên kịp thời xử lý và tham mưu cho Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp giải quyết tốt các vụ việc phát sinh trên biên giới, góp phần duy trì sự ổn định ở khu vực biên giới.

Trong đó, Bộ Tư lệnh BĐBP đã thông báo kịp thời tình hình vi phạm Hiệp định về Quy chế biên giới của các tổ chức, cá nhân như: Làm đường giao thông, đường tuần tra, xây dựng các công trình trên biên giới... cho Ủy ban Biên giới Quốc gia để phối hợp chỉ đạo xử lý và chủ động trong việc thu thập tài liệu đàm phán giải quyết với nước láng giềng.

Ngược lại, Ủy ban Biên giới Quốc gia cũng cung cấp các văn bản, tài liệu có liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ biên giới, công tác phân giới, cắm mốc, các Biên bản đàm phán song phương các cấp trong Ủy ban Liên hợp phân giới, cắm mốc tuyến Việt Nam-Lào, Việt Nam-Campuchia cũng như các ý kiến chỉ đạo của trên để Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp triển khai thực hiện, xử lý. Đặc biệt, hai bên đã phối hợp chặt chẽ trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định thư về đường biên giới và mốc quốc giới Việt Nam-Lào và Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam-Lào.

Điển nhấn nổi bật trong thực hiện quy chế phối hợp giữa hai cơ quan 5 năm qua chính là công tác phân giới cắm mốc. Hai bên đã phối hợp triển khai hiệu quả 3 văn kiện pháp lý quản lý biên giới trên đất liền Việt Nam-Trung Quốc; giám sát việc xây dựng các công trình kè, suối biên giới và đường tuần tra biên giới; xây dựng phương án và đàm phán với Trung Quốc đạt được kết quả như: Xác định hướng đi của đường biên giới tại khu vực mốc 1018-1022 tại Lạng Sơn, khu vực mốc 806-807 tại Cao Bằng...

Hai bên cũng đã phối hợp chặt chẽ với nhau trong việc khảo sát, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mở cửa khẩu song phương, nâng cấp cặp cửa khẩu Thanh Thủy (Hà Giang) và Tà Lùng (Cao Bằng) lên thành cửa khẩu quốc tế... Đồng thời phối hợp chặt chẽ trong việc tham mưu chỉ đạo kế hoạch tổng thể tôn tạo tăng dày hệ thống mốc quốc giới tuyến biên giới Việt Nam-Lào đảm bảo tiến độ, có phương án đàm phán chặt chẽ, khách quan công bằng, đặc biệt là thực hiện Thỏa thuận giải quyết vấn đề người di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới Việt Nam-Lào.

Trên tuyến biên giới Việt Nam-Campuchia, hai cơ quan cũng chủ động phối hợp tổ chức các đợt tuyên truyền về tầm quan trọng và ý nghĩa của công tác phân giới, cắm mốc, chỉ đạo và điều động đội ngũ cán bộ, chiến sĩ tham gia công tác phân giới, cắm mốc tại thực địa, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng tham gia công tác này, đến nay đạt trên 80% công tác phân giới, cắm mốc giữa Việt Nam và Campuchia.

Tại Hội nghị sơ kết 5 năm triển khai quy chế phối hợp ngày 20-9, tại Hà Nội, hai bên đã đánh giá cao kết quả của sự phối hợp và nhất trí khẳng định: Trong 5 năm qua, dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng, công tác phối hợp giữa Ủy ban Biên giới Quốc gia và Bộ Tư lệnh BĐBP đã đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực. Việc ký kết quy chế phối hợp giữa hai cơ quan đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ, trao đổi thông tin và phối hợp giải quyết kịp thời và có hiệu quả các vụ việc phức tạp nảy sinh trên biên giới, đặc biệt là các sự việc đột xuất có tính nghiêm trọng. Cán bộ và nhân viên hai bên luôn nêu cao ý thức trách nhiệm trong công tác bảo vệ đường biên, mốc quốc giới, giữ gìn toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia; không ngừng nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền gắn với phát triển kinh tế-xã hội và đảm bảo an ninh-quốc phòng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phối hợp cũng còn bộc lộ một số hạn chế như: Chưa duy trì được thường xuyên cơ chế phối hợp, chế độ báo cáo và xin ý kiến hoặc yêu cầu về thời gian nên nhiều thông tin nhạy cảm còn chưa kịp thời. Để giải quyết những hạn chế này, Ủy ban Biên giới Quốc gia và Bộ Tư lệnh BĐBP tiếp tục ký Quy chế phối hợp mới với nhiều nội dung được bổ sung cho phù hợp với thực tế nhằm tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa hai cơ quan trong công tác quản lý và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền, an ninh biên giới, tạo cơ chế mở trong trao đổi thông tin, văn bản liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ biên giới, lãnh thổ quốc gia.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung và Trung tướng Hoàng Xuân Chiến, Tư lệnh BĐBP  mong muốn trong thời gian tới, hai bên cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc trao đổi tình hình, cung cấp thông tin kịp thời, chính xác các vụ việc xảy ra trên biên giới để phục vụ cho công tác đấu tranh ngoại giao; cung cấp cho nhau các văn bản chỉ đạo của Trung ương và địa phương giải quyết các vụ việc xảy ra trên biên giới; đẩy mạnh giao lưu hợp tác qua biên giới; thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ liên quan đến công tác phân giới, cắm mốc trên các tuyến biên giới đất liền; tổ chức sơ kết theo tuyến, chuyên đề tại các địa phương, có cơ chế phối hợp để nâng cấp cơ sở vật chất cho các đồn BP tuyến biên giới phía Bắc...

Hoa Hạ