Bất lực với "ngư dân cứng"

Cũng như nhiều địa phương khác, xã Phước Tỉnh, huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đang rơi vào cảnh "khát" ngư dân đi bạn. Ước tính địa phương này phải có ít nhất 20.000 lao động mới cung cấp đủ cho đoàn tàu hơn 1.300 chiếc của xã. Để bù vào chỗ thiếu hụt trầm trọng nguồn lao động, người dân từ các tỉnh, thành lân cận đổ về đây. Trong số này có ngư dân thực thụ, có người chưa biết nghề đánh bắt trên biển như thế nào.

Ngư dân xuống Phước Tỉnh và lên tàu làm biển phải qua tay vài người chỉ mối, được gọi là "cò" ngư dân. "Chủ cò" thường đút túi vài trăm nghìn đồng khi cung cấp nhân lực. Tuy nhiên, số thuyền trưởng có cảm tình với ngư dân này không nhiều, phần lớn là phàn nàn kêu ca. Vì theo các thuyền trưởng, một số ngư dân đi bạn ngoài tỉnh đã để lại nhiều hình ảnh không đẹp.

Ngồi trên tàu BV5286TS, Thuyền trưởng Nguyễn Út kể lại chuyện cách đây chưa lâu, anh được ông Hồ Thanh Tịnh thuê điều hành cặp tàu cá BV5286TS và BV5295TS. Trên tàu chỉ có 3 ngư dân quê ở miền Tây, nhưng thuyền trưởng phải nói to, nói nhỏ đủ điều thì các ngư dân này mới làm việc, có người còn lăn ra ngủ và không chịu làm. Mâu thuẫn cứ thế ngày càng tăng lên, khi thuyền trưởng ngủ, 3 ngư dân này ra xúc cá đổ xuống biển.

Ông Út cho biết: "2 lần thuê ngư dân theo đường cò mối, nhưng lần nào cũng có chuyện mệt mỏi". Theo ông Út, có lần tàu tuyển ngư dân ngoài tỉnh đi biển, các ngư dân này đều thuộc hạng bặm trợn và úp mở là từng có tiền án, tiền sự. Khi đi biển, họ thể hiện sự ngang tàng. Khi tàu trở về đất liền họ cứ ung dung hốt mực khô rồi bỏ đi mà không ai dám nói gì cả.

Đại úy Nguyễn Bá Cường, cán bộ trinh sát Đồn BP Phước Tỉnh đưa ra một tập hồ sơ giải quyết các vụ việc liên quan đến lao động ra khơi mâu thuẫn với thuyền trưởng và bạn thuyền trên tàu. Mới đây, là tàu cá BV4356TS và BV4365TS của ông Nguyễn Văn Bảo đã thuê mướn 12 ngư dân ngoài tỉnh đi biển. Tàu có tổng cộng 15 người. Trong số này, các ngư dân Quảng Ngãi và các tỉnh phía Bắc chịu khó làm việc, còn 7 ngư dân “cò” chỉ nằm ngủ. Mặc dù họ đã ứng trước chủ tàu 72 triệu đồng. 

Đang vào mùa biển, thông tin về tiến độ đánh bắt từ ngoài khơi liên tục được cập nhật vào trong đất liền. Nhưng có một thông tin nóng ở Phước Tỉnh thường được lan truyền rất nhanh, đó là ngư dân “cò” đình công, bắt tàu chạy vô bờ. Ông Sáu - một chủ tàu lắc đầu cho biết, ông đã hợp đồng với ngư dân là ra đó làm đủ chuyến biển, khi nào đủ tổn thì vào bờ. Vậy nhưng, mấy ngư dân cứ nằng nặc đòi cho tàu chạy vô bờ vì cho rằng đã làm đủ tháng rồi.

Những nguy cơ tiềm ẩn

Ông Nguyễn Văn Bảo - chủ đôi tàu cá BV4356TS và BV4365TS cho biết, trong chuyến biển cách đây chưa lâu, anh em đã giao kèo với ngư dân "cò" là đánh cá khi nào hết dầu, hết đá mới quay vào bờ. Tàu hành nghề cách Côn Đảo khoảng 30 hải lý. Khi hoạt động gần được một tháng, thuyền trưởng quyết định sẽ lấy thêm nhiên liệu từ tàu hậu cần để đánh đủ chuyến biển. Thấy vậy, số ngư dân "cò" đi bạn đã lao vào ca-bin đe dọa Thuyền trưởng Võ Khâm và "ép" anh quay vào đất liền chứ không được đánh bắt thêm.

Ông Bảo cho biết, trên tàu có một ngư dân quê ở tỉnh Quảng Trị, vào buồng ca-bin và tuyên bố với thuyền trưởng là nếu tiếp thêm dầu, đá để tiếp tục đánh bắt thì sẽ "xử" luôn thuyền trưởng. Thuyền trưởng Khâm và ngư dân này kéo nhau ra sàn tàu để tỷ thí tay đôi. Cuối cùng, ông Khâm phải gọi tàu cá BV4365TS chở các ngư dân khó bảo này đưa về đất liền.

Ngư dân trong bờ thường hốt hoảng mỗi khi nghe tin ngoài khơi có nổi loạn trên tàu. Vì trước đó đã xảy ra vụ việc 1 đối tượng giết cả 2 cha con thuyền trưởng, sau đó lao thẳng tàu về đất liền, đâm vào bãi ngang ở một địa phương thuộc tỉnh Bình Thuận và bỏ trốn. Các cơ quan chức năng đến nay vẫn bó tay, vì thủ phạm không để lại dấu vết, không lưu lại bất cứ giấy tờ tùy thân nào.

Theo các thuyền trưởng, ngư dân "cò" thường là những người làm biển thiếu chuyên nghiệp, không chịu được áp lực công việc và thời gian làm dài ngày trên biển nên nổi loạn chống lại chủ tàu.

Cuối năm 2015, tàu của Dăm-bi-a đã vớt được 2 ngư dân Vũ Văn Tiến và Trần Đại Long trôi nổi trên biển. Khi được cứu sống, 2 ngư dân này trình bày là đi bạn trên tàu cá thông qua "chủ cò". Họ không nhớ được số tàu nào, nhưng trong quá trình lao động do thiếu kỹ năng, bị chủ tàu đánh đập nên họ ôm phao nhảy xuống biển.

Chuyện ngư dân "cò" đi biển không chịu nổi áp lực và quay sang chống đối chủ tàu hoặc bỏ trốn liên tục xảy ra thời gian qua tại nhiều địa phương. Một số tàu cá khi đi ngang qua khu vực giàn khoan dầu khí, có ngư dân trên tàu đã ôm phao lao xuống biển, bơi đến chân giàn khoan để được giải thoát. Trong số đó, có nhiều người xấu số phải vĩnh viễn nằm lại dưới đáy biển.

Tháng 6-2016, tàu cá BV90396TS và BV95125TS, do ông Nguyễn Nhỏ làm Thuyền trưởng đưa 14 thuyền viên đi làm. Máy tàu mới đại tu nhưng vẫn có dấu hiệu bị hỏng hóc với triệu chứng lạ. Ông Nhỏ nghi ngờ nên mượn đồ nghề mở hộp số ra thì phát hiện có đường lẫn trong dầu nhớt. Ông nhanh chóng đưa tàu vào đất liền sửa chữa. Qua trình báo, cơ quan điều tra BĐBP đã phát hiện 2 ngư dân Nguyễn Văn Thuận, SN 1980, quê ở Vĩnh Hòa Hưng Nam (huyện Gò Cau, tỉnh Kiên Giang) và Nguyễn Phước Thành, SN 1983, trú tại Thới Bình (huyện Ninh Kiều, TP Cần Thơ) đã cố tình phá hoại tàu vì bất mãn với chủ.

Phần lớn chủ tàu ở Phước Tỉnh kêu ca những người đi bạn. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, nhờ có những ngư dân này, các chủ tàu mới đủ nhân lực lao động trên biển. Bên cạnh đó, nhiều vụ tai nạn mất xác trên biển cũng rơi vào những ngư dân này. Anh Tăng Tấn Huê, quê Châu Đốc, An Giang buồn rầu cho biết, người em trai là Tăng Tấn Tài vừa bị rơi xuống biển chết mất xác hồi đầu tháng 3. Chủ tàu cũng chỉ an ủi được vài câu và đưa cho gia đình 30 triệu đồng.

Trung tá Trần Ngọc Tăng, Đồn trưởng Đồn BP Phước Tỉnh cho biết, hiện nay, các ngư dân ở nhiều địa phương khác đến Phước Tỉnh làm nghề biển, nếu không có giấy tờ tùy thân thì phải đến đồn BP chụp ảnh, lưu địa chỉ và dấu vân tay. Nhờ đó, đơn vị đã giúp chủ tàu tìm ra nhiều ngư dân ứng tiền lao động trước rồi bỏ trốn về quê hoặc đi làm cho phương tiện khác.

Văn Chương