"Đất của mình, mình không giữ thì ai giữ?"

Từ Đồn BP Phó Bảng vào tới bản Tả Lủng phải mất hơn 15km, với cung đường gập gềnh toàn đá là đá. Nhìn từ phía xa, bản nằm cheo leo vắt ngang lưng chừng núi, phía dưới là những cánh đồng hoa tam giác mạch. Bản vẫn giữ được cốt cách, bản sắc người Mông với những ngôi nhà trình tường cổ. Vượt qua một chặng đường đi bộ với lởm chởm những đá tai mèo, chúng tôi tới nhà già Mùa Dũng Chính nằm ở cuối bản đúng lúc khói bếp trong nhà ngun ngút với mùi thơm nồng của mèn mén, món ăn quen thuộc của bà con người Mông. Hỏi ra mới biết người bạn đời của già Chính là bà Thào Thị Chá đang đồ mèn mén cho chồng làm thức ăn đi nương để trưa nghỉ ăn cơm ngay tại cột mốc 381. Bà Chá không còn nhớ mình đã nấu biết bao nhiêu mẻ mèn mén cho chồng, chỉ biết đó là công việc hàng ngày mà bà vẫn cần mẫn làm cho ông trước mỗi buổi sáng tinh mơ.

Ngồi trước mặt chúng tôi, già Chính chia sẻ, già “đi mốc” từ hồi còn nhỏ, cũng không nhớ là bao nhiêu tuổi nữa, chỉ biết lúc đó đi nương với bố, những cột mốc thời đó chỉ là những phiến đá ghi bằng hai thứ ngôn ngữ Pháp - Trung. Già biết đó là cột mốc phân định biên giới giữa ta và Trung Quốc. Dạo ấy, BĐBP đi tuần tra rất ít, những lối đi chỉ là những lối mòn của bà con dân bản lên phát nương, thỉnh thoảng mới thấy bóng dáng bộ đội lên và mỗi lần như thế, già lại cùng cha mình theo chân bộ đội lên với cột mốc.

"Sau khi phân giới cắm mốc xong, có 8 cột mốc chạy qua giữa đỉnh núi chót vót trước bản Tả Lủng. Già đã đi thăm hết 8 cột mốc, từ mốc 381 đến 389, từng đường đi, lối lại đều thông thuộc hết. Lần nào BĐBP đi tuần, già cũng tham gia, để chỉ cho bộ đội cột mốc cũ nằm ở đâu, đất nương ngô mình nằm ở đâu, nương ngô người dân bên kia biên giới ở đâu" - Già Chính kể với giọng đầy phấn khích. Bà Thào Thị Chá nhìn chúng tôi cười rồi nói: "Ông Chính bao nhiêu năm rồi, chỉ đi làm cái việc của BĐBP thôi, lười làm việc nhà lắm, cán bộ ạ". Ông Chính nhìn như trách yêu bà: "Bà nói thế là sai rồi, BĐBP từ dưới xuôi, xa vợ, xa con, xa bố mẹ, xa gia đình lên đây giữ đất cho bản Mông mình, mình ở đây, đất của mình, mình không giữ thì ai giữ?".

Người lính già không mang quân hàm

Từ cán bộ chỉ huy đến các chiến sĩ của Đồn BP Phó Bảng, không ai không biết già Mùa Dũng Chính. Thượng tá Nguyễn Quốc Khánh, Đồn trưởng Đồn BP Phó Bảng cho biết, đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ 21,654km đường biên với 39 cột mốc, trong đó có 30 mốc chính và 9 mốc phụ. Thời gian qua, công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc luôn được cấp ủy, Ban chỉ huy đồn hết sức chú trọng, đặc biệt luôn hướng tới những già làng, trưởng bản, người có uy tín, để từ đó tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân nhằm hình thành nên một thế trận bảo vệ đường biên, cột mốc trong sự tự giác của người dân.

Trước đây, khi công tác phân giới, cắm mốc còn chưa hoàn thiện, việc xác định vị trí mốc cũ là việc rất khó khăn. Việc người dân bên Việt Nam canh tác sang đất của bạn và ngược lại, nương ruộng của dân bên bạn lấn sang đất của mình thường được già Chính phân giải rõ ràng, bởi từng đường đi lối lại, già đã thuộc như lòng bàn tay. "Với cán bộ, chiến sĩ của Đồn BP Phó Bảng, già Chính như một chiến sĩ cần mẫn, trách nhiệm và đầy nhiệt huyết. Ông được ví như một “chiến sĩ không mang quân hàm, không biên chế trong đơn vị" - Thượng tá Nguyễn Quốc Khánh chia sẻ với chúng tôi.

...Chúng tôi chia tay bản Tả Lủng khi trời đã xế chiều. Con đường dẫn xuống thung lũng hoa tam giác mạch trải dài như một bức tranh khổng lồ đầy màu sắc giữa miền cao nguyên đá. Tiếng già Chính nhắn lại từ đằng xa: "...Cho ta gửi lời hỏi thăm sức khỏe Đồn trưởng Khánh và anh em trong đơn vị. Hôm nào đi tuần tra nhớ qua nhà gọi ta...". Giọng nói hào sảng vọng vào vách đá, trước khi loãng tan vào hẻm núi. Trong lòng chúng tôi bỗng trào dâng một cảm xúc khó tả. Cảm động về một cụ già đã hơn 70 tuổi dành cả cuộc đời cho việc bảo vệ cột mốc, đường biên.

Kim Nhượng