Đổi thay nếp nghĩ người già

Ngôi nhà của ông Đinh Bột, 65 tuổi, ở bản Chăm Pu, xã Thượng Trạch đẹp nhất, nhì bản. Ông Bột lấy vợ từ khi 16 tuổi và sau đó, 8 người con lần lượt chào đời. Cuộc sống của gia đình ông, mỗi năm, ngày no chỉ bấm trên đầu ngón tay, còn lại, bữa thì củ sắn, bữa củ rừng dặm thêm vào cho no cái bụng. Gia đình ông chỉ khá lên khi các con khôn lớn, nghe theo lời tuyên truyền, vận động của cán bộ Biên phòng và địa phương về tác hại của việc tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống nên họ không chịu lấy chồng, lấy vợ sớm như thời của ông, bà, mặc dù ông, bà rất muốn con cái yên bề gia thất sớm.

Ông Bột chia sẻ: “Ngày xưa, mình mặc cái quần bị rách chưa biết xấu hổ thì bố, mẹ đã nhận “của” của nhà gái để có con dâu làm việc trong nhà. Nói là vợ chồng, nhưng còn dành đồ ăn của nhau, cãi nhau suốt ngày, khi chưa lớn đã làm bố trẻ con nên vất vả lắm, chẳng có thời gian đi chơi, đi học với bạn bè. Bây giờ, con mình nó không thích lập gia đình sớm thì mình ủng hộ nó chứ”.

Cũng giống như ông Đinh Bột, nhiều người lớn tuổi trên địa bàn xã Thượng Trạch đã có những suy nghĩ khác hẳn ngày trước. Bà Y Xi, 70 tuổi, ở bản 61 chia sẻ: “Mình lấy chồng sớm nên chẳng bao giờ được đi chơi ra khỏi bản. Hàng ngày phải đi nương, đi rẫy với cái gùi chất đầy cây củi, cây măng, củ sắn, củ mài nặng trên lưng. Mình đẻ nhiều con, nhưng chúng nó bị chết hết. Trước đây, người phụ nữ Ma Coong lấy chồng sớm nên khổ lắm, bây giờ, mình phải ủng hộ và khuyên bảo bọn trẻ trong bản không nên lấy vợ, lấy chồng sớm mà khổ như cuộc đời mình”.

Sự tiến bộ của thế hệ trẻ

Thiếu tá Nguyễn Khánh Toàn, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cồn Roàng “thồ” tôi trên chiếc xe máy bám theo con đường nhỏ đến với bản Cà Roòng 1 để cùng ngồi nói chuyện với đôi vợ chồng trẻ Đinh Âu, 24 tuổi và vợ là Y Tiêm, 20 tuổi. Nếu như cách đây chừng 5 năm về trước thì cặp vợ chồng này được xem là “của hiếm”, là điển hình tiến tiến trong việc kết hôn, lập gia đình đúng tuổi theo quy định của pháp luật. Thế nhưng, vào thời điểm này thì đã trở nên bình thường như lời chia sẻ của anh Đinh Âu: “Em lấy vợ từ năm ngoái, khi tròn 23 tuổi và vợ tròn 19 tuổi là cũng hơi sớm. Nhiều bạn trẻ trong bản em họ còn đi học tập, làm ăn ở xa, vì thế, có người 27 hoặc 30 tuổi mới lập gia đình”.

Sự tiến bộ trong suy nghĩ về hậu quả của việc tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, không kết hôn trước tuổi pháp luật quy định để tích cực học tập, lao động sản xuất, phát triển kinh tế của tuổi trẻ xã Thượng Trạch là một điều đáng mừng. Bởi từ bao đời nay, cộng đồng người Ma Coong xem việc lập gia đình sớm và kết hôn với người trong cùng dòng tộc là chuyện bình thường.

Ông Đinh Cu, Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch cho biết: “Thượng Trạch là một xã đặc biệt khó khăn, giao thông đi lại rất vất vả và là xã hiện nay chưa có điện lưới quốc gia, kinh tế phát triển chậm, nên đã ảnh hưởng rất nhiều đến công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Chính vì thế, địa phương đã phối hợp chặt chẽ với cán bộ Biên phong tích cực, kiên trì thuyết phục, vận động nên năm 2022, trên địa bàn xã Thượng Trạch đã không còn nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”.

Sự chung tay của chiến sĩ Biên phòng

Xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch có 692 hộ/3.127 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào người Ma Coong sinh sống. Là một địa phương vùng cao biên giới thuộc diện đặc biệt khó khăn, cùng với mật độ dân cư thưa thớt, đời sống người dân còn rất khó khăn, cơ sở hạ tầng phát triển thiếu sự đồng bộ, nên người dân chưa được tiếp cận thường xuyên với những thông tin cần thiết cho đời sống, nhất là các thông tin liên quan đến pháp luật. Đây chính là lý do dẫn đến nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trở thành nỗi nhức nhối kéo dài suốt nhiều thập kỷ trên địa bàn xã Thượng Trạch.

Thực hiện Đề án “Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân khu vực biên giới” và đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2025” của tỉnh Quảng Bình, cán bộ đồn Biên phòng và cán bộ xã Thượng Trạch đã phối hợp tổ chức tuyên truyền các luật liên quan như: Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới, tuyên truyền về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được 35 buổi/1.225 lượt người tham gia, cấp phát gần 500 tờ rơi, tờ gấp có nội dung liên quan cho người dân...

Song song với công tác tuyên truyền, hai đơn vị luôn triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo bền vững. Năm 2022, đã vận động các tổ chức từ thiện xây dựng 2 bể nước sinh hoạt, trị giá 300 triệu đồng; làm mới 3 điểm trường mầm non trị giá 300 triệu đồng, lắp đặt mô hình “truyền thanh bản xa” trị giá 30 triệu đồng. Cùng với đó, huy động 135 ngày công của cán bộ, chiến sĩ giúp dân trồng và thu hoạch các loại hoa màu; vận động 15 đợt/76 lượt học sinh quay trở lại trường học...

Trung tá Nguyễn Chí Thanh, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cà Roòng cho biết: “Do địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, trình độ hiểu biết về pháp luật của người dân có mặt còn hạn chế, nên đòi hỏi công tác tuyên truyền của đơn vị cũng phải linh hoạt và đa dạng về hình thức, phương pháp, nội dung. Bên cạnh đó, chúng tôi đã gắn việc tuyên truyền pháp luật với giúp dân phát triển kinh tế, xây dựng các công trình phục vụ dân sinh, vận động trẻ em đến trường, xây dựng điển hình... để người dân nhìn thấy và làm theo”.

Năm 2022, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã hoàn toàn chấm dứt trên địa bàn xã Thượng Trạch. Đó chính là kết quả của sự kiên trì cùng tinh thần cố gắng không biết mệt mỏi của những người chiến sĩ Biên phòng, với ước mong đem hạnh phúc đến cho người Ma Coong ở miền biên cương xa xôi, để cho xã vùng cao những lời ru buồn không còn trở lại.

Nguyễn Thành Phú