Theo báo cáo của Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai, trong lần góp ý cho dự thảo Luật Dược (sửa đổi) tại kỳ họp thứ 10, có ý kiến đề nghị bổ sung quy định về vai trò của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong quản lý Nhà nước về dược; quy định về sự tham gia của lực lượng vũ trang trong đảm bảo thuốc cho nhân dân, nhất là ở vùng khó khăn, vùng biên giới, hải đảo.

Từ những ý kiến của đại biểu, bà Trương Thị Mai cho rằng, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an hiện đang quản lý nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực y tế (cả y và dược) và hoạt động chuyên môn dược, hoạt động kinh doanh dược của các đơn vị này hiện được thống nhất quản lý bởi cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành như các cơ sở khác.

Tiếp thu ý kiến của đại biểu, khoản 10 Điều 8 và khoản 1 Điều 38 của dự thảo Luật quy định các cơ sở y tế của lực lượng vũ trang tham gia đảm bảo và cung ứng thuốc cho nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, đồng thời, giao Chính phủ quy định về hoạt động dược lâm sàng ở các cơ sở y tế của lực lượng vũ trang.

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị phát triển ngành dược thành một ngành kinh tế kỹ thuật mũi nhọn và quy định cụ thể trách nhiệm của các Bộ, ngành trong phát triển công nghiệp dược. Vì vậy, Ủy ban thường vụ Quốc hội thấy rằng, việc định hướng phát triển toàn bộ ngành công nghiệp dược ở Việt Nam thành ngành công nghiệp mũi nhọn là định hướng lâu dài. Dự thảo Luật quy định tiếp tục phát triển công nghiệp dược và ưu tiên phát triển ngành công nghiệp bào chế, sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, đây là tiềm năng và lợi thế của Việt Nam.

Tuy nhiên, tại buổi thảo luận, nhiều đại biểu cho rằng, việc xây dựng và phát triển ngành công nghiệp dược sẽ còn vướng mắc nhiều làm hạn chế sự phát triển do thủ tục hành chính đang rất rườm rà, nhất là trong việc đăng ký sản xuất, lưu hành các loại thuốc. Và chúng ta hiện chưa có một hàng rào kỹ thuật để kiểm định chất lượng dược liệu.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (TP Hồ Chí Minh) nêu thực trạng, vấn đề cấp số đăng ký thuốc vẫn còn rườm rà thủ tục hành chính, hạn chế sự phát triển của ngành dược. Đại biểu hoan nghênh dự thảo Luật Dược (sửa đổi) đã rút ngắn thời gian cấp lại số đăng ký thuốc xuống còn 3 tháng (trước đây là 6 tháng) nhưng không đồng tình với việc tăng thời hạn cấp mới số đăng ký thuốc từ 6 tháng lên 1 năm như dự thảo luật. Ngoài ra, đại biểu băn khoăn về việc mốc thời gian cấp đăng ký thuốc tính từ lúc nhận hồ sơ, vì như vậy rất dễ xảy ra nhũng nhiễu.

“Ở TP Hồ Chí Minh chúng tôi có một kỷ niệm buồn được truyền miệng, đó là có trường hợp một doanh nghiệp nộp hồ sơ lên, theo luật định trong 6 tháng nếu thấy đủ điều kiện thì phải cấp, không thì phải trả lời. Cuối cùng gần hết thời gian, doanh nghiệp này được mời lên, hồ sơ của họ đầy đủ hết, chỉ có một chi tiết đề nghị phải về bổ sung, làm lại, đó là chi tiết thay “tinh bột bắp” là tá dược bằng “tinh bột ngô” cho đúng chuẩn, thế là doanh nghiệp phải chờ đợi thêm 6 tháng” - Đại biểu Phong Lan lấy ví dụ.

Vì vậy, dự thảo luật cần có sự sửa đổi cho phù hợp, giảm thời gian cấp đăng ký thuốc 6 tháng và phải quy định rõ thế nào là nhận đủ hồ sơ và mốc thời gian từ lúc nhận hồ sơ đến khi xử lý để tránh lặp lại những câu chuyện buồn nói trên. Trong đó, phải khắc phục tình trạng chậm trễ bằng việc công khai, minh bạch thủ tục, danh mục xét hồ sơ đăng ký.

Đối với các quy định trong lĩnh vực đông y, nhiều đại biểu đề nghị cần có sự thay đổi, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, chuyển từ đấu thầu sang chỉ định thầu để nâng cao chất lượng dược liệu và phát triển vùng nguyên liệu dược trong nước.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Tiên (Tiền Giang), phần lớn dược liệu của Việt Nam đang nhập từ nước ngoài, trình độ của chúng ta không có khả năng kiểm soát được chất lượng và không có tiêu chuẩn để kiểm soát. Vì vậy, cần có hệ thống tiêu chuẩn để trang bị máy móc thiết bị kỹ thuật kiểm định chất lượng dược khi nhập về. Dược liệu của chúng ta chủ yếu đã bị chiết xuất từ nước sở tại, được xuất sang Việt Nam với giá rẻ chỉ bằng 1/3 giá dược liệu trong nước.

Theo đại biểu, nếu cứ tuân theo Luật Đấu thầu, chúng ta cứ nhập dược liệu kém chất lượng và sử dụng dược liệu kém chất lượng, ngành y học cổ truyền của Việt Nam dần dần sẽ “triệt tiêu”. Bởi uống thuốc không khỏi bệnh thì người dân không đoái hoài đến đông y. Vì vậy, trong những quy định về dược liệu cần thiết giao Chính phủ quy định nhập khẩu dược liệu, cho phép, hay không cho phép là quyền của Chính phủ. Nhưng dược liệu ở trong nước cần được chỉ định thầu, bởi chúng ta có khả năng trồng dược liệu chất lượng cao và nhân dân và doanh nghiệp sẵn sàng kết hợp sản xuất. Tuy nhiên, hiện nay đấu thầu giá quá rẻ nên dược trong nước sản xuất không bán được.

Vì vậy, dự thảo Luật Dược (sửa đổi) quy định việc cung cấp dược liệu phải được chỉ định thầu, lúc đó các doanh nghiệp mới có cơ hội liên kết với nhân dân ở miền núi, xây dựng thành các vùng dược liệu, đồng thời nâng cao chất lượng dược liệu, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo cho bà con đồng bào các dân tộc ở miền núi và phát triển lĩnh vực y học cổ truyền của đất nước. Còn trong Luật đang quy định chung chung, như mức giá hợp lý, chất lượng tốt…. sẽ gây khó khăn cho việc phát triển dược trong nước.

Viết Hà