Biên phòng - Giông gió tơi bời khiến những con tàu vỏ gỗ phải thả neo dù, có tàu tính lùi vào đất liền. Vào giờ phút đó, ngư dân trên tàu vỏ thép đóng chặt cửa, chờ ngớt sóng để quăng lưới. Thuyền trưởng Ngô Thanh Phong (quê ở xã Bình Chánh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) cầm lái tàu vỏ thép Thành Công 01 lắng nghe thông tin, nếu có tàu cá vỏ gỗ hoạn nạn thì sẵn sàng hỗ trợ. Tàu vỏ thép hiện đang là chỗ dựa tin cậy của nhiều tàu cá nhỏ trong quá trình đánh bắt trên biển.
Bà đỡ tàu thép
Ngày 21-5-2019, nhận được thông tin có tàu cá bị nạn trên biển, tàu cá vỏ thép ĐNa 90777 TS của ngư dân Đà Nẵng đã ra khơi và lai dắt tàu bị nạn ĐNa 90749 TS vào bờ. Trước đó, vào đêm 5-6-2018, tàu vỏ thép BĐ 99009 TS của Nguyễn Việt Hằng, ở phường Hải Cảng, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định đã ra biển lai dắt tàu vỏ gỗ BĐ 96370 TS của Huỳnh Duy Tùng, ở thôn Ca Công, xã Hoài Hương, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định bị chết máy trôi nổi vào bờ. Đối với ngư dân, hình ảnh tàu vỏ thép lai dắt tàu cá vỏ gỗ giống như người anh lớn dìu đứa em nhỏ bị nạn. Nhưng ngư dân vẫn coi trọng và kỳ vọng hơn ở những con tàu này, đó là “chỗ dựa” ở vùng biển khơi xa.
Đầu tháng 10-2019, đoàn tàu xa bờ của các ngư dân 2 tỉnh Quảng Ngãi và Quảng Nam “chẻ” ra nhiều hướng, chiếc tiến về phía đảo Sinh Tồn, một nhóm về phía đảo Sơn Ca, Nam Yết, bãi Tư Chính. Trên máy Icom, ngư dân chia sẻ về việc mong biển đổ sóng để kiếm cá và phiên biển kết thúc sớm. Tôi dõi theo thông tin trên đài Icom, thỉnh thoảng nghe ngư dân nhắc: “Trời sắp làm giông lớn vào 3 giờ chiều, chỉ có mấy chiếc tàu lẻ loi đi cạnh nhau thì yếu ớt quá, coi xem có tàu vỏ thép “67” gần đó không thì đi gần lại lỡ có chuyện gì thì nhờ họ giúp đỡ”.
Thông tin mà ngư dân chia sẻ trên máy Icom cho thấy, tàu vỏ thép trở thành một cánh tay đầy sức mạnh để cùng nâng đỡ và dìu dắt những con tàu vỏ gỗ ở vùng biển xa. Khi ngư dân đi biển khơi thường sử dụng cụm từ “dựa đảo”, có nghĩa là khi có gió thì lánh xung quanh hòn đảo này để che chắn, giảm bớt lượn sóng. Nếu đánh bắt ở giữa nơi mênh mông, mỗi tàu cách nhau chừng 20 hải lý thì ngư dân phải “dựa tiếng”, tức là lên máy Icom nói chuyện để có cảm giác đỡ cô độc. Còn nếu đánh bắt gần các tàu lớn, tàu vỏ thép thì xê dịch lại gần để “dựa tàu”.
Một vụ việc mà ngư dân làm nghề câu mực ở quần đảo Trường Sa ở làng chài xã Bình Chánh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi còn nhắc đến, đó là vào mùa biển đầu tháng 8-2018, cả đoàn tàu chạy dạt vào các đảo, các tàu không kịp vào bờ thì thả dù nổi để chống chọi với áp thấp nhiệt đới, biển động cấp 8, cấp 9. Nhiều ngư dân đã hỏi tọa độ có tàu cá vỏ thép đang hành trình hoặc neo đậu để tìm cách lánh đến gần đề phòng bất trắc, vì đường về đảo còn xa. Thuyền trưởng Ngô Văn Thành, ở xã Bình Chánh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, cố gắng điều khiển tàu cá QNg 95255 TS chạy về hướng đảo Song Tử Tây. Con tàu này có thân vỏ rất chắc chắn, thế nhưng sóng đánh mạnh đến mức mũi tàu chẻ ra.
Thuyền trưởng Thành cho biết, tàu vỏ thép chịu đựng tốt sóng gió, còn tàu vỏ gỗ rất chắc chắn nhưng vẫn không trụ được. Theo anh thì bà con đi đánh bắt, nếu trong đoàn có một tàu vỏ thép thì đỡ rất nhiều. Vì khi gió cấp 7, cấp 8, nếu cầm lái tàu gỗ đi cứu nạn thì không dám chạy nhanh vì sợ thân tàu chịu không nổi, nhưng tàu vỏ thép thì cứ băng tới. Sóng lớn quá, tàu vỏ gỗ chạy tốc độ cao có thể bị bung ván, sạt lườn, hoặc sau chuyến đi đó, thân tàu bị rão như giường tre.
Xích lại gần nhau
Tàu cá QNa 91327 TS bật cả giàn đèn pha và ngư dân chờ ngớt sóng mới đánh bắt cá. Tọa độ mà con tàu này định thả lưới là khu vực quần đảo Hoàng Sa. Khi sóng biển không lắng xuống như ngư dân mong chờ mà ngày càng hung dữ hơn, ùa cả lên boong tàu thì thuyền trưởng tính toán phương án lùi vào vùng biển Hoàng Sa. Giờ phút đó, gần tàu vỏ thép xuất hiện nhiều tàu cá vỏ gỗ đang bật đèn và thả trôi. Đó là hình ảnh mà tôi được chứng kiến trong một chuyến đi trên tàu cá vỏ thép.
Ngư dân Trần Văn An, ở xã Tam Quan Bắc, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định chia sẻ, trong chuyến biển cách đây 4 tháng, anh em đi câu ở phía ngoài quần đảo Hoàng Sa và thời tiết trên biển được dự báo là bình thường, nhưng buổi chiều, một cơn giông lốc xuất hiện bất ngờ, phía đường chân trời xuất hiện 2 vòi rồng đang di chuyển về phía con tàu.
Trong chuyến đi tác nghiệp trên tàu QNg 94359 TS ở vùng biển Quảng Ngãi vào cuối năm 2018, tôi đã chứng kiến một cơn giông bất thần ập đến và lúc đó, đoàn tàu vỏ gỗ đang xích lại ngày một gần tọa độ của tàu cá vỏ thép. Trên máy Icom, tiếng các ngư dân trên tàu cá vỏ thép kêu to, “giông mạnh quá, tàu chỉ dài 15 mét nên thấy lẻ loi, có gì đi xích qua dựa vô anh em, có việc gì thì nhờ giúp đỡ”.
Lúc đó, phía mạn trái tàu xuất hiện một tàu cá vỏ thép và ngư dân quyết định di chuyển tàu về hướng này. Khi đến gần, các ngư dân nhận ra đây là tàu của người cùng quê. Hai thuyền trưởng đã trao đổi tình hình, cùng thả neo dù để trụ lại qua cơn tố lốc cực mạnh.
Ngư dân Trần Văn An cho biết, nhiều người chê tàu vỏ thép là khó làm lưới, nhưng tới lúc có tố lốc gió giật cấp 7, cấp 8 thì mới biết ai lợi hại hơn ai. Vì giữa cơn lốc biển vào chiều hôm đó, chiếc tàu vỏ gỗ chao lắc liên tục như một quả bóng ném xuống nước. Còn tàu cá vỏ thép thì chao qua phải và dừng lại, sau đó mới lắc qua trái. Nhịp lắc chậm chạp đó chứng tỏ tàu vỏ thép rất vững chãi và nếu có tình huống xấu xảy ra, anh em bên tàu vỏ gỗ còn có chỗ nương tựa.
Trong thời gian qua, hàng loạt tàu cá vỏ thép bị thua lỗ, bị chìm do được đóng bằng thép chất lượng kém, máy móc không đảm bảo cho vận hành, đó là điều đáng tiếc.
Nhiều ngư dân cho rằng, những chiếc tàu vỏ thép còn lại đang hành nghề trên biển hiện nay đang thực hiện cả 2 sứ mệnh, đó là ra khơi đánh bắt để khẳng định chủ quyền và làm chỗ dựa cho cả đoàn tàu vỏ gỗ vào thời điểm biển nổi giông tố ở giữa trùng khơi. Tàu cá vỏ thép hiện nay chiếm tỷ lệ chưa nhiều, nhưng đã trở thành trung tâm đoàn kết để hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau khi hành nghề trên biển cả.
Lê Văn Chương
