- Thông qua các số liệu được công bố, có thể thấy, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh tuy giảm nhưng chậm. Trước tình hình đó, Ban Dân tộc tỉnh đã có biện pháp gì để giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết tại địa phương?

- Năm 2020, Cao Bằng có 186 cặp tảo hôn, 7 cặp hôn nhân cận huyết thống; năm 2021, có 258 cặp tảo hôn, 2 cặp hôn nhân cận huyết thống; trong 11 tháng của năm 2022, có 100 cặp tảo hôn. Tình trạng tảo hôn thường diễn ra chủ yếu tại các địa phương có đông đồng bào Mông, Dao, Nùng tại các huyện Bảo Lâm, Bảo Lạc, Hà Quảng. Còn hôn nhân cận huyết thống chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, số ít là dân tộc Dao, các dân tộc khác không có.

Trước thực trạng trên, chúng tôi đã đề xuất 6 giải pháp giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, trong đó có việc đôn đốc, chỉ đạo các huyện, thành phố đẩy mạnh và đổi mới phương pháp, nội dung tuyên truyền. Trong năm 2021, trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, đã tuyên truyền qua báo, đài địa phương được 66 tin, bài, chuyên đề; xây dựng 10 pa nô, áp phích; 48 cuộc tư vấn, 48 cuộc can thiệp về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; 2.526 cuộc tuyên truyền tập trung; sôs người được tư vấn là 31.098 số người.

Mặt khác, chúng tôi chú trọng vấn đề nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các cấp, các ngành và cán bộ, đảng viên trong thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục, ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Ban Dân tộc tỉnh đã tổ chức 3 hội nghị tập huấn cho 106 đại biểu tại 3 huyện (Hà Quảng, Bảo Lạc, Bảo Lâm); phân cấp cho cấp huyện tổ chức tại địa phương

Bên cạnh đó, chúng tôi chỉ đạo các huyện, thành phố giám sát, phát hiện, ngăn chặn kịp thời, xử lý nghiêm minh, đúng quy định pháp luật các hành vi vi phạm về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; thực hiện công tác tư vấn, can thiệp nhằm thay đổi hành vi, nhận thức của đồng bào DTTS, giảm thiểu các trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Trong năm 2021, thực hiện được 48 vụ can thiệp về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (hoãn cưới).

Đặc biệt, trong năm 2022, Ban Dân tộc tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 846/KH-BDT ngày 30/8/2022 về thực hiện Tiểu dự án 2 - Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào DTTS và miền núi của Dự án 9 trong Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, giai đoạn 2021-2025.

Để triển khai nhiệm vụ quan trọng này, chúng tôi đã tổ chức 6 hội nghị tập huấn công tác giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại 3 huyện (Thạch An, Trùng Khánh, Hạ Lang), mỗi huyện 2 hội nghị. Xây dựng 2 pa nô với nội dung: "Hãy chung tay ngăn chặn, đẩy lùi nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn huyện Bảo Lạc”; phối hợp với báo Cao Bằng xây dựng 1 chuyên trang, 10 tin, bài và phát sóng 8 chuyên đề trên Đài Truyền hình tỉnh Cao Bằng nhằm tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi trong đồng bào DTTS.

Đồng thời, Ban Dân tộc tỉnh Cao Bằng phối hợp với Sở Y tế tỉnh tăng cường các hoạt động tư vấn, can thiệp với các chương trình, dự án, mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ, trẻ em, dân số - kế hoạch hóa gia đình, dinh dưỡng, phát triển thể chất; chỉ đạo các huyện tiếp tục duy trì 7 mô hình điểm tại các xã, huyện có nguy cơ cao về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong giai đoạn 2015-2020.

- Đại dịch Covid-19 trong 3 năm qua đã tác động đến vấn đề tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào các DTTS tại tỉnh Cao Bằng ra sao, thưa ông?

- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại Cao Bằng, nhưng chủ yếu là do trình độ dân trí, mức hưởng thụ văn hóa và các tiến bộ xã hội của đồng bào DTTS ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn còn thấp.

Một nguyên nhân khác làm gia tăng tình trạng tảo hôn, đó là sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội, sự du nhập của văn hóa ngoại lai... đã ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh, xảy ra những trường hợp mang thai ngoài ý muốn phải nghỉ học, dẫn đến tảo hôn.

Trong 3 năm qua, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, học sinh được nghỉ học kéo dài, không có sự quản lý của nhà trường, các em tự do sử dụng điện thoại, kết nối với nhau qua mạng xã hội, dễ nảy sinh tình cảm khác giới, cũng là một nguyên nhân dẫn đến gia tăng tình trạng tảo hôn. Trong khi đó, công tác tuyên truyền, tư vấn, can thiệp về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống chưa đạt hiệu quả cao, hình thức tuyên truyền chưa phong phú, đa dạng, chưa phù hợp với thực tế. Việc quản lý, kiểm tra, phát hiện sớm các trường hợp có nguy cơ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống để có biện pháp sớm kịp thời ngăn ngừa còn hạn chế.

- Trong thời gian tới, để tiếp tục thực hiện mục tiêu xóa bỏ vấn nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong cộng đồng các DTTS của tỉnh Cao Bằng, Ban Dân tộc tỉnh có những chủ trương, biện pháp gì?

- Chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh đẩy mạnh các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các cấp, các ngành và cán bộ, đảng viên trong thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục, ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Theo đó, Ban Dân tộc tỉnh sẽ đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục về hôn nhân và gia đình, trong đó tập trung vào nhóm đối tượng phụ nữ, thanh thiếu niên và địa bàn có nguy cơ cao về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; tuyên truyền miệng thông qua đội ngũ báo cáo viên, cán bộ tuyên truyền xã, thôn; thông tin lưu động, sân khấu hóa, tổ chức hoạt động ngoại khóa trong các trường học. Đặc biệt, tiếp tục phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ người DTTS, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động.

Cùng với đó, Ban Dân tộc sẽ tham mưu cho UBND tỉnh nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thực thi nghiêm minh theo pháp luật trong công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, đặc biệt là cấp xã; đưa các quy định của pháp luật về tuổi kết hôn vào hương ước, quy ước thôn bản, tiêu chuẩn xếp loại gia đình văn hóa, thôn, bản văn hóa; thực hiện có hiệu quả các chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS; tăng cường đầu tư xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất; tham mưu, bổ sung, hoàn thiện các chính sách liên quan đến giảm tỷ lệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Điều quan trọng nhất là thực hiện có hiệu quả các nội dung của Tiểu dự án 2 - Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào DTTS và miền núi thuộc Dự án 9 trong Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Cẩm Linh (thực hiện)