Những năm qua, chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) luôn được các cấp ủy Đảng, chính quyền cùng Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum triển khai thực hiện tốt. Từ đó, người có uy tín trên địa bàn tỉnh đã phát huy được vai trò, vị thế của mình trong đời sống đồng bào DTTS.
Văn hóa có vai trò hết sức quan trọng, là nền tảng tinh thần, động lực phát triển của xã hội. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, nền văn hóa đặc sắc, độc đáo, kết tinh từ thành quả lao động sáng tạo của nhân dân ta đã ra đời trong công cuộc lao động sản xuất, đấu tranh chống thiên tai, địch họa, giặc ngoại xâm để bảo vệ và dựng xây đất nước “Đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như mong ước của Bác Hồ kính yêu.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách, chương trình ưu tiên hướng đến phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS), tiêu biểu như các chính sách trong Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 và hiện nay là Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình này là lồng ghép giới, hướng đến xóa bỏ bất bình đẳng giới giữa các nhóm dân tộc.
Tích cực đến các thôn làng, gần gũi nói chuyện, tâm sự, luôn sẵn lòng giúp đỡ và vận động người dân xóa bỏ hủ tục, tập trung phát triển kinh tế, chị H’Uyên Niê, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai đã và đang từng bước cùng đồng bào Gia Rai đẩy lùi vấn nạn tảo hôn ra khỏi thôn làng.
Việt Nam hiện có 54 dân tộc anh em, trong đó, khoảng 30 dân tộc thiểu số (DTTS) có chữ viết, tiêu biểu như: Tày, Thái, Hoa, Khmer, Nùng, Mông, Gia Rai, Ê Đê, Ba Na, Xơ Đăng, Cơ Ho, Chăm, M’Nông... Tuy nhiên, xu hướng hội nhập văn hóa đã làm suy giảm ngôn ngữ “mẹ đẻ” của nhiều DTTS. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết các DTTS là một trong những giải pháp cấp thiết trước mắt và lâu dài để giữ gìn bản sắc văn hóa, thực hiện quyền bình đẳng giữa các dân tộc.
Câu lạc bộ (CLB) “Phụ nữ nói không với tảo hôn, kết hôn cận huyết thống” của Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk được đánh giá là một trong những mô hình mang lại hiệu quả, góp phần đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn. Sau 5 năm triển khai, từ 1 CLB ban đầu, đến nay, huyện Ea Súp đã triển khai được 4 mô hình và 2 CLB.
Kon Tum là tỉnh miền núi, vùng cao, biên giới, nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, với tổng diện tích tự nhiên 9.689,61 km2. Dân số toàn tỉnh khoảng 526 nghìn người, đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm 53%, với 28 dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 7 DTTS tại chỗ gồm: Gia Rai, Ba Na, Xơ Đăng, Giẻ - Triêng, Brâu, Rơ Măm, Hre. Tình hình tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh Kon Tum nói chung và vùng đồng bào DTTS nói riêng luôn là vấn đề được các cấp, các ngành quan tâm.
Sáng 2/12, Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh năm 2022. Tại hội nghị, đã có 55 người có uy tín được UBND tỉnh và Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giai đoạn 2021 - 2022.
Với những người lính Biên phòng, việc học tiếng dân tộc thiểu số (DTTS) cũng như học ngoại ngữ không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là nhu cầu tự thân. Bởi có hiểu tiếng của đồng bào mới có thể làm tốt công tác vận động quần chúng, xây dựng nền Biên phòng toàn dân vững mạnh; biết được tiếng nước láng giềng mới làm tốt công tác đối ngoại biên phòng, góp phần quản lý, giữ gìn toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ an ninh biên giới quốc gia từ sớm, từ xa.
Gia Lai là tỉnh vùng cao biên giới nằm ở phía Bắc Tây Nguyên, đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm trên 46% dân số. Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (HNCHT) vẫn còn tồn tại trong vùng đồng bào DTTS. Để giảm thiểu tình trạng trên, các cấp, ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đã triển khai rất nhiều hoạt động nhằm chung tay đẩy lùi vấn nạn này.
Hơn hai thập kỷ đấu tranh xóa bỏ những hủ tục đã ăn sâu vào tiềm thức của dân làng, già làng, người có uy tín A In (dân tộc Gia Rai ở làng O, xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum) vẫn chưa hề “mỏi gối”. Già bảo, còn hủ tục là già còn đấu tranh, để người dân nghĩ sáng hơn, sống tốt hơn, để những hủ tục không còn phủ bóng đen lên quê hương mình nữa.
Liên hoan trình diễn trang phục các dân tộc thiểu số Việt Nam khu vực phía Bắc là dịp tôn vinh các giá trị truyền thống đồng thời quảng bá văn hóa dân tộc, góp phần phát triển du lịch.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách, chương trình ưu tiên hướng đến phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS), tiêu biểu như các chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 và hiện nay là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình này là lồng ghép giới, hướng đến xóa bỏ bất bình đẳng giới giữa các nhóm dân tộc.
Khó có thể bảo tồn được sử thi bởi đó là truyền khẩu không chỉ bằng văn vần mà còn bằng hình thức hát kể. Để sử thi mãi trường tồn, chỉ còn cách duy nhất là gìn giữ bằng việc sưu tầm và tạo điều kiện để những nghệ nhân trình diễn, truyền dạy.
Trong khi người trẻ vẫn chưa sẵn sàng đón nhận vốn văn hóa cha ông để lại thì những nghệ nhân hát kể sử thi lần lượt mất đi. Thể loại văn chương tự sự dân gian truyền miệng của các dân tộc Tây Nguyên đang dần mai một bởi nghệ nhân am hiểu, thuộc nhiều sử thi ngày càng hiếm, những đêm khan cũng vắng bóng ở các buôn làng.
