Xuất phát từ TP Vinh khi mặt trời chưa mọc, mất hơn nữa ngày đường vượt hơn 300km đường núi chúng tôi mới tới được Mỹ Lý một xã biên giới xa xôi thuộc huyện Kỳ Sơn, Nghệ An. Theo chỉ dẫn của người dân, chúng tôi đi tới điểm kết thúc con đường nhựa. Đồn BP Mỹ Lý hiện ra trước mắt với chiếc cổng đơn sơ khiến chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng.
Trên tuyến biên giới Việt - Lào, hiện nay có các tháp thờ cổ của người dân tộc Lào được xem là cột mốc văn hóa trên đất Việt. Những ngôi tháp cổ này hầu hết đều nằm ở những nơi rừng sâu heo hút được gắn với các câu chuyện truyền miệng huyền bí và lời đồn thổi về sự linh thiêng. Vậy, ý nghĩa của biểu tượng văn hóa này trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Bắc như thế nào?
Tít xa trong sâu thẳm rừng già, nơi đầu nguồn thác ghềnh Nậm Nơn, điểm trường Yên Hòa, thuộc trường Tiểu học Mỹ Lý 2, Kỳ Sơn, Nghệ An, nằm nép mình dưới chân tháp cổ…, ngày ngày mang con chữ đến cho các em học sinh hiếu học.
Trong ngày 19-8, trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An có mưa to, mực nước các sông suối dâng cao, gây ngập lụt cục bộ. Đặc biệt, tại địa bàn xã Mỹ Lý, nước lũ đã gây thiệt hại cho nhiều hộ gia đình và tài sản của một số doanh nghiệp. Đồn BP Mỹ Lý đã thường xuyên bám địa bàn, triển khai lực lượng giúp dân vượt lũ.
Trong căn nhà ngói khang trang của cặp vợ chồng Lo Văn Tới và Lo Thị Nga tọa lạc ngay giữa bản Văng Môn (xã Nga My, huyện Tương Dương, Nghệ An), tiếng xập xình phát ra từ bộ đầu âm thanh xen lẫn các cuộc mua bán, trao đổi hàng hóa của người dân trong bản với chủ nhà tạo nên một âm thanh sống động. Lần đầu tiên chúng tôi được nghe câu chuyện về những đổi thay, khởi sắc của người Ơ Đu - tộc người có số dân ít nhất Việt Nam nhờ một cuộc thiên di lịch sử.
Những năm gần đây, bộ mặt xã biên giới Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An đang có nhiều đổi thay tích cực. Tuy nhiên, đi cùng niềm vui đang hiện hữu là những nỗi lo đang lớn dần trong từng nếp nhà của bà con dân bản.
Vậy là đã 10 năm, kể từ khi hàng ngàn hộ dân sống trong lòng hồ thủy điện Bản Vẽ phải rời bỏ vùng đất định cư bao đời để đến nơi ở mới, nhường chỗ phát triển điện lưới quốc gia. Theo dòng người di dời ấy, 400 người con Ơ Đu đã về tạo lập cuộc sống mới ở bản Văng My và Tăng Kho thuộc xã Nga My, huyện Tương Dương. Để đến được với người anh em, mà ngay từ tên định danh dân tộc mình, có nghĩa là "Thương lắm", hay còn cách gọi khác là "Tày Hạt" - nghĩa là đói khổ nơi rừng núi phía
Mỹ Lý là xã biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Kỳ Sơn, Nghệ An. Trong những năm qua, nhờ có sự đầu tư từ Chương trình 30a của Chính phủ và sự hỗ trợ của các doanh nghiệp theo chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM), Mỹ Lý đã có sự thay đổi đáng kể trong phát triển kinh tế, xã hội. Hiện nay, Đảng bộ, chính quyền địa phương đang tập trung kêu gọi đầu tư, hỗ trợ nhân dân xóa đói, giảm nghèo, hoàn thành các tiêu chí xây dựng NTM.
Từ ngày từ 2-9 đến nay, trên địa bàn huyện Tương Dương liên tục xảy ra mưa lớn trên diện rộng, gây ra lũ lớn ở một số địa bàn như: khe Chà Hạ, xã Yên Tĩnh, khe Huồi Xá, Huồi Bén, xã Mai Sơn...
Đồng bào ở khắp các bản làng Keng Đu đang được thỏa sức tận hưởng nguồn nước tự chảy từ trên đỉnh núi Huổi Chót về. Đã 10 năm, công trình nước được đưa vào sử dụng nhưng nhiều người vẫn nhớ như in những ngày tháng Keng Đu như vào hội, thanh niên trai tráng, phụ nữ, trẻ em tùy theo khả năng của mình góp sức xây dựng côn
