Khi Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp vào cuộc

Trong những năm qua, nhằm giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), các ban, ngành, đoàn thể tỉnh Bình Định đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức cho người dân. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, vận động, cung cấp thông tin, tài liệu…, bước đầu đã mang lại hiệu quả tích cực, từng bước đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Trong đó, vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) các cấp luôn được đề cao.

Tại huyện Vân Canh, cán bộ Hội LHPN huyện thường xuyên đến những điểm nóng của nạn tảo hôn để nắm bắt tình hình thực tế, có cái nhìn đầy đủ để kịp thời đưa ra giải pháp khắc phục. Để thực hiện có hiệu quả việc phòng, chống nạn tảo hôn, Hội LHPN huyện Vân Canh đã phân công cán bộ hội là người DTTS làm công tác tuyên truyền, vận động. Nhờ lợi thế thấu hiểu thói quen, nếp nghĩ của đồng bào mình, lại thông thạo ngôn ngữ, tiếng nói, nhiều cán bộ hội cơ sở đã làm rất tốt công tác ngăn chặn nạn tảo hôn.

Trong giai đoạn 2015-2020, các cấp Hội LHPN tỉnh Bình Định đã phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Bình Định tổ chức trợ giúp pháp lý kết hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho hơn 5.000 hội viên phụ nữ thuộc 8 huyện, thị xã, thành phố. Ngoài ra, Hội còn phối hợp Ban Dân tộc tỉnh Bình Định tổ chức 5 điểm tuyên truyền bằng hình thức sân khấu hóa về chính sách dân số, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cho 500 hội viên phụ nữ tại các huyện Vân Canh, Vĩnh Thạnh, An Lão, Hoài Ân, Tây Sơn...

Bên cạnh đó, Hội LHPN tỉnh Bình Định còn tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, phát triển đời sống tinh thần cho phụ nữ. Bà Thái Kim Nga, Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện An Lão cho biết: Thông qua các mô hình như “Phụ nữ nói không với tảo hôn”, “Phụ nữ dân tộc thiểu số với nông thôn mới”, “Thôn bình yên, gia đình hạnh phúc”, các hội viên, đặc biệt là chị em DTTS được tiếp cận với kiến thức về tảo hôn một cách gần gũi, dễ hiểu nhất. Nhờ đó, tạo thành mạng lưới tuyên truyền viên tích cực trong việc vận động người dân trong làng, xã bài trừ tảo hôn.

Hội LHPN và các hội, đoàn thể liên quan lựa chọn để tuyên truyền, ngăn ngừa nạn tảo hôn. Năm 2021, mô hình này được thí điểm tại thôn 2, thôn 3 (xã An Vinh) và thôn 3, thôn 4 (xã An Quang), thu hút gần 100 người tham dự. Thông qua mô hình, Hội LHPN tuyên truyền về Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới..., từ đó, nhiều gia đình đã nhận ra rằng, tảo hôn là hành vi vi phạm pháp luật, cần phải chấm dứt.

Nhiều giải pháp hạn chế tình trạng tảo hôn

Nhờ các giải pháp nói trên, tình trạng tảo tôn trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Bình Định đã giảm rõ rệt qua từng năm: Năm 2020 có 79 trường hợp tảo hôn, 6 tháng đầu năm 2021 có 27 trường hợp tảo hôn; không xảy ra tình trạng hôn nhân cận huyết thống. Nhận thức của người dân về pháp luật hôn nhân và gia đình, kết hôn đúng độ tuổi, hiểu biết về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên được nâng lên. Tình trạng tảo hôn ở một số xã trên địa bàn vùng DTTS đã được xóa bỏ hoàn toàn...

Theo thống kê, từ năm 2015-2020, có 253 trường hợp tảo hôn trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Bình Định. Cụ thể, năm 2016, toàn tỉnh có 78 cặp tảo hôn (trong đó, 24 cặp cả vợ, chồng chưa đến tuổi kết hôn); 54 cặp có vợ hoặc chồng chưa đến tuổi kết hôn. Năm 2017, có 78 cặp tảo hôn (trong đó, 17 cặp cả vợ, chồng chưa đến tuổi kết hôn; 61 cặp có vợ hoặc chồng chưa đến tuổi kết hôn); năm 2018 có 61 cặp tảo hôn (trong đó, 11 cặp cả vợ, chồng chưa đến tuổi kết hôn; 50 cặp có vợ hoặc chồng chưa đến tuổi kết hôn); năm 2019 có 36 cặp tảo hôn (trong đó, 6 cặp cả vợ, chồng chưa đến tuổi kết hôn; 30 cặp có vợ hoặc chồng chưa đến tuổi kết hôn).

Tỷ lệ tảo hôn hằng năm trên địa bàn tỉnh Bình Định giảm, năm 2019 giảm so với năm 2016 là 46,2%. Tình hình học sinh bỏ học do tảo hôn từ 2016-2019 là 13 cặp, giảm 84% so với năm 2016. Số học sinh bỏ học do tảo hôn đa số là học sinh nữ. Từ năm 2016 đến nay, tỉnh Bình Định không xảy ra tình trạng hôn nhân cận huyết thống.

Ông Đinh Văn Lung, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Bình Định chia sẻ, tình trạng tảo hôn trong đồng bào DTTS của tỉnh giảm đáng kể nhưng chưa bền vững. Một trong những nguyên nhân khiến tình trạng này kéo dài dai dẳng là do ảnh hưởng từ phong tục, tập quán lạc hậu và việc xử phạt còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Đối với các địa phương có người DTTS sinh sống, chính quyền địa phương chỉ đạo các phòng, đơn vị chức năng kiểm tra các thôn, làng, khu phố đưa nội dung tảo hôn vào hương ước, quy ước để triển khai thực hiện. Đặc biệt, một số địa phương đã phát huy vai trò của các già làng, người có uy tín để tuyên truyền, vận động giảm thiểu nạn tảo hôn.

Để thực hiện tốt Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2021-2025” (giai đoạn II) trên địa bàn tỉnh Bình Định, trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục chỉ đạo các phòng, đơn vị chức năng kiểm tra các thôn, làng, khu phố chưa đưa nội dung tảo hôn vào hương ước, quy ước và chưa thực hiện cam kết không tảo hôn. Đồng thời, tổ chức thực hiện có hiệu quả Quyết định số 25/2021/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bình Định về Quy định thang điểm, tiêu chuẩn, quy trình xét tặng danh hiệu Gia đình văn hóa, thôn văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa trên địa bàn tỉnh.

UBND tỉnh Bình Định cũng đã ban hành kế hoạch tiếp tục thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2021-2025” (giai đoạn II) trên địa bàn tỉnh. Trong đó, tập trung đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Năm 2022 và những năm tiếp theo, Ban Dân tộc tỉnh và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tiếp tục đưa nội dung giáo dục giới tính; các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình; tác hại, hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vào tuyên truyền, giáo dục trong các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú; tăng cường công tác hướng nghiệp, hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt Đoàn, Đội, câu lạc bộ, tổ, nhóm... trong trường học để tuyên truyền, cung cấp thông tin, nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật về hôn nhân và gia đình đối với học sinh, đặc biệt là học sinh người DTTS.

Các sở, ngành liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, phối hợp, lồng ghép các hoạt động để thực hiện có hiệu quả Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2021-2025” (giai đoạn II).

Minh Ngọc