Một thực tế cho thấy: Nhiều người dân tại các buôn đồng bào dân tộc thiểu số nhận thấy hệ lụy của việc tảo hôn đã răn đe con mình nhưng không ít sự việc đau lòng xảy ra. Trước nỗi sợ mất con nên bố mẹ không dám trái ý con. Nhiều cô gái vì sợ ế, chưa đến tuổi trăng tròn đã vội lấy chồng, khi bước chân vào cuộc sống khổ cực, hối hận đã muộn.

Khu tái định cư buôn Mông (xã Ea Kiết, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk) điện, đường, trường vào tận buôn. Cuộc sống bà con không còn cơ cực như trước đây nhưng vấn nạn tảo hôn vẫn chưa dứt. Hào Thị G ngồi bệt trước hiên nhà, dỗ dành đứa bé 2 tuổi mặt lấm lem đất đang òa khóc, mọi người đều ngỡ chị dỗ em. 21 tuổi, G có thân hình nhỏ nhắn, khuôn mặt trắng hồng dễ thương. G lấy chồng cách đây 4 năm giờ đã có 2 con, chúng chưa được làm giấy khai sinh vì bố mẹ chưa đăng ký kết hôn. G nói, năm sau đứa đầu đến tuổi đi học làm khai sinh luôn. “Sao em lấy chồng sớm thế”, tôi hỏi. G ríu rít: “Yêu thì lấy thôi. Mình không đi học, thấy các bạn lấy chồng, nên làm theo. Tuổi như mình không lấy thì ế”.

Đang vào câu chuyện thì chị thương lái thu mua nông sản và hoa màu đỗ xịch xe trước sân bắp vàng ươm. Chị thuyết phục bố mẹ chồng G bán bắp. G cho biết, mọi người ở đây đều chăm chỉ làm ăn, đến vụ mùa thu hoạch, thương lái đi cả xe ô tô tải vào tận nơi mua. Câu chuyện với G ngắt quãng từng đoạn bởi thỉnh thoảng G quay qua chơi đùa cùng đám trẻ hàng xóm. “Cuộc sống vất vả lắm, chỉ biết lên rẫy làm thôi, không xác định được tương lai vì phụ thuộc bố mẹ chồng”, G tâm sự. Hằng ngày ngoài thời gian đi rẫy, vợ chồng đi cắt cỏ cho bò. 2 đứa con ở nhà với bà nội. Nhiều hôm đứa lớn theo G trỉa bắp. Di di bàn chân xuống đất G chia sẻ: “Sau này mình không để con gái lấy chồng sớm. Vợ chồng sẽ cố gắng làm việc nuôi con ăn học có cái nghề, làm nông như em khổ lắm”.

Từ ngày lấy chồng đến nay, G quần quật từ sáng đến tối trên rẫy không hết việc, đến mùa tranh thủ đi lấy măng. “Em còn sinh nữa không”, “Chồng bắt thì đẻ, không thì thôi. Mình lấy chồng thì phải nghe lời chồng”. Im lặng một lúc, G tiếp: “Đợt rồi chồng khuyên mình ra trạm y tế xã lấy thuốc về uống. Chồng bảo sinh hai đứa là được rồi, mình người nhỏ, sinh con xong còn phải làm việc khổ cực nên thôi”.

Ngôi nhà gỗ nhỏ của vợ chồng Đào Văn A đóng cửa im lìm vì hai vợ chồng đang đi làm ăn xa. Ông Hoàng Văn Páo, trưởng buôn Mông cho biết, vợ chồng A lấy nhau khi cả hai mới 13 tuổi, bây giờ đã 3 mặt con, 2 bé đầu học cấp 1. Đất rẫy ít, hai vợ chồng đi làm thuê ở tỉnh phía nam, con cái gửi ông bà nội trông nuôi. Nhưng ông, bà còn phải đi làm mới có cái ăn, mấy đứa trẻ ở nhà tự chăm sóc nhau. Người dân nơi đây chủ yếu sống dựa vào phát nương, làm rẫy, đa phần tụi trẻ ở nhà một mình vì bố mẹ chúng đi từ sáng sớm đến tối mịt mới về.

Theo ông Páo, trước đây, nam nữ học hết cấp 1, một số học đến lớp 8-9 bỏ học. Lũ trẻ đi lên rẫy, ưng nhau dắt về ở không cần hỏi ai. Bước qua cửa rồi bố mẹ phải cho cưới không muốn làm khó. Con đặt đâu, cha mẹ ngồi đó thôi.

Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch UBND xã Ea Kiết, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk, buôn Mông có hơn 200 hộ dân. Cán bộ xã kết hợp với ban tự quản buôn đến từng nhà tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, đặc biệt là Luật Hôn nhân và Gia đình. Đồng thời, cán bộ xã cùng với thôn, buôn luôn bám sát địa bàn, nắm bắt tình hình dân cư đến từng nhà phân tích để người dân hiểu về hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, giải thích để họ hiểu kết hôn khi chưa đủ tuổi là vi phạm pháp luật. Còn đối với những thuần phong mỹ tục tốt đẹp thì khuyến khích đồng bào phát huy, khơi dậy...Đến nay tình hình tảo hôn đã giảm nhiều so với trước đây nhờ sự vào cuộc của tất cả các cơ quan ban ngành, đoàn thể. Hằng năm, xã chia thành từng đợt tổ chức các buổi họp dân kết hợp tuyên truyền tại nhà cộng đồng của buôn về giảm tỉ lệ tảo hôn và sinh con thứ 3.

Nguyễn Ngọc Lân