Chúng tôi đặt chân đến trung tâm xã Tân Trạch khi trời đã nhá nhem tối, hệ thống đèn năng lượng mặt trời đã được bật lên chiếu sáng các trục đường, cơ quan hành chính, trường học. Trung tâm hành chính, cũng như phần lớn dân cư xã Tân Trạch tập trung ở địa bàn bản Km39, nằm bên trục đường 20 Quyết thắng huyền thoại, giữa bốn bề của rừng Phong Nha - Kẻ Bàng.

Không hẹn trước nhưng chúng tôi tình cờ gặp được ông Nguyễn Văn Đại, Bí thư Đảng ủy xã Tân Trạch đang tản bộ trên con đường bê tông ở trung tâm xã. Hỏi ra mới biết, ông Đại là người ở dưới xuôi tăng cường lên nhận công tác nên phần lớn thời gian trực ở công sở và bám địa bàn. "Tân Trạch không phải là xã biên giới nhưng do tính chất địa bàn, dân cư nên cũng có cán bộ của Đồn Biên phòng Cồn Roàng, BĐBP Quảng Bình phụ trách. Trong những năm qua, các lực lượng chức năng luôn đồng hành cùng chính quyền địa phương trong đảm bảo an ninh, trật tự, hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, xã hội nâng cao chất lượng cuộc sống".

Theo sự giới thiệu của ông Đại thì xã Tân Trạch khá đặc biệt khi dân số chỉ chưa đến 500 người thuộc các tộc người A Rem, Sách, Ma Coong sinh sống. Nhắc đến người A Rem, hơn nửa thế kỷ trước, họ được BĐBP và các lực lượng chức năng phát hiện sống theo từng nhóm nhỏ trong các hang đá của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, đứng trước nguy cơ diệt vong. Sau đó, chính quyền địa phương, BĐBP đã vận động người dân rời hang đá về lập bản định cư đến bây giờ.

Ở nơi định cư mới, các cấp chính quyền luôn tạo điều kiện để người A Rem phát triển, hòa nhập nhưng một thời gian dài, người dân vẫn gặp phải muôn vàn thách thức do bà con chưa chủ động được lương thực, thực phẩm, cái đói, nghèo vẫn theo đuổi. Không chỉ vậy, nhiều tập tục lạc hậu vẫn còn tồn tại trong đời sống sinh hoạt của người A Rem như cúng ma khi ốm đau, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống…

Quyết tâm giúp người A Rem hòa nhập cùng cộng đồng các dân tộc, phát triển bền vững, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng đã hỗ trợ xây dựng nhà ở, sinh kế cho người dân. Người A Rem cũng được giao bảo vệ hàng trăm hecta rừng nguyên sinh nằm trong vùng lõi của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng để có nguồn thu nhập ổn định. Cùng với hướng dẫn người dân lao động sản xuất, BĐBP, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đã từng bước tuyên truyền, vận động người A Rem đẩy lùi những tập tục lạc hậu, đặc biệt là tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Để giải quyết được vấn đề này, chính quyền xã Tân Trạch đã triển khai những giải pháp rất căn cơ, kiên trì, bền bỉ nhiều năm liền. Đại diện các tổ chức, đoàn thể, trường học xem công tác tuyên truyền phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống là nhiệm vụ thường xuyên, tập trung vào các đối tượng khác nhau như người có uy tín, học sinh các trường học. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng tổ chức, khuyến khích hoạt động giao lưu, kết hôn giữa người dân các tộc người như A Rem, Sách (xã Tân Trạch) với người Ma Coong (ở Thượng Trạch)…

Những năm trước, UBND xã Tân Trạch còn tổ chức đám cưới cho những cặp trai gái kết hôn khi đã đủ tuổi pháp luật cho phép, hoặc những cặp vợ chồng không cùng trong một dân tộc. Chính vì vậy, ở Tân Trạch bây giờ không ít trường hợp có vợ là người A Rem, chồng là người Ma Coong… Cùng với công tác tuyên truyền, vận động, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng kịp thời xử lý những trường hợp có dấu hiệu kết hôn khi chưa đủ tuổi, kết hôn với người có cùng dòng máu.

Bằng sự nỗ lực không biết mệt mỏi của chính quyền địa phương, lực lượng chức năng, đến nay, xã Tân Trạch nằm giữa đại ngàn Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã có nhiều khởi sắc. Cụm dân cư đông đúc, nhà cửa khang trang, quán xá đã mọc lên nhiều, ngoài làm nương, rẫy, người A Rem cũng đã biết chăn nuôi. Nhờ phát triển kinh tế hộ gia đình, nhiều hộ dân người A Rem ở Tân Trạch đã mua được xe máy; nhiều hộ đầu tư mua sắm đồ dùng thiết bị hiện đại như ti vi, tủ lạnh, điều hòa cải thiện nâng cao chất lượng cuộc sống.

"Không chỉ đời sống được nâng lên, đồng bào A Rem cũng đã từ bỏ các hủ tục. Đã hơn 5 năm nay, địa bàn xã chúng tôi không còn hiện tượng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống" - ông Nguyễn Văn Đại, Bí thư Đảng ủy xã Tân Trạch khẳng định.

Viết Lam