“Hôm nay anh em chung vui nhảy múa như con chim nhảy bên này sang bên khác, làm bài hát cho anh em cùng vui" - Đó là lời bài hát được cất lên cùng với tiếng khèn Mông mà anh Thao Văn Dế thổi trong ngày Tết Độc lập 2-9 của bản làng mình. Tiếng khèn của chàng trai Mông lại reo vang giữa đại ngàn Mường Lát hòa cùng tiếng hát, điệu múa say lòng người của cô gái Mông trong sắc áo hoa sặc sỡ của ngày Tết Độc lập 2-9.
Ở nơi cuối trời Cà Mau, cách đây 3 thập kỷ, cứ vào quãng tháng 2 đến tháng 4 âm lịch hằng năm, từng đàn cá đường từ ngoài khơi xa lại rủ nhau kéo về các vùng cửa biển để “họp chợ tình”. Nhằm sẵn sàng đón dịp may trời cho, trước đó mấy tháng trời, ngư dân ở vùng biển này đã chuẩn bị sẵn ghe thuyền, ngư lưới cụ, để rồi những ngày sau đó, hễ thấy gió biển thổi hây hây đưa con nước xanh trong vào bờ, người ta lại thắc thỏm hỏi nhau: “Cá đường đã về tụ hội?”…
Không có đường bộ, bốn bề mênh mông nước, Cà Moong, Xốp Cháo (Lượng Minh, Tương Dương, Nghệ An) trở thành những ốc đảo nằm tách biệt với bên ngoài. Khó khăn là thế, để giúp các em không thất học, các thầy, cô giáo trường Tiểu học Lượng Minh ngày đêm vượt lòng hồ, mang con chữ đến cho các học trò thân yêu của mình.
Chẳng ai có thể nhớ hết, có biết bao nhiêu làng biển trên dải đất hình chữ S này. Nhiều làng biển chỉ như những chấm tròn nhỏ bé, mỗi lần đi qua những làng biển ấy, nghe những lời tâm sự, ta mới cảm nhận được những chuyện buồn của những người phụ nữ làng biển... Những lời chúc tụng, những bông hoa cho ngày 8-3 là điều xa xỉ, thời gian của họ là những ngày tháng đợi chờ, những chiều đau đáu nhìn ra biển.
"Chưa thử sức sao biết dễ với khó, nhưng khi đã thử sức rồi thì nghề nó lại bu bám lấy mình. Lúc nào mệt thì nghỉ, mạnh khỏe thì lại lao ra làm tiếp. Đi miết rồi thành quen nên bây giờ cũng không biết mệt là gì" - chị Nguyễn Thị Ri, ở thôn Tuyết Diêm 1, xã Bình Thuận, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, là ngư dân có gần 30 năm vật lộn với sóng biển đã mở đầu câu chuyện như thế, khi tôi hỏi về việc những phụ nữ vươn khơi.
Vào một ngày tháng 7, chúng tôi có dịp đến với đảo Trần (xã Thanh Lân, huyện Cô Tô, Quảng Ninh), được chứng kiến cuộc sống ổn định, tiện nghi của những gia đình trẻ tình nguyện ra đảo lập nghiệp. Trước năm 2012, đảo Trần chỉ có các đơn vị quân đội đóng quân bảo vệ đảo, nhưng chỉ sau 3 năm, với sự vào cuộc đắc lực của UBND tỉnh Quảng Ninh và các doanh nghiệp, đảo Trần được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nhiều gia đình trẻ đã tình nguyện ra đảo lập nghiệp, tạo nên một ngôi làng mới đầm ấm, hạnh ph
Ở làng chài Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi có tục lệ khai khẩu, nhúng nước lưới ngày Tết để lấy hên cho cả làng chài. Những chiếc tàu cắm cờ, treo ảnh Bác Hồ lao ra biển hò nhau buông lưới. Mẻ lưới khai xuân thay cho lời chúc một năm mới thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang.
Nhìn những chiếc xe gắn máy do các thầy cô trường Trung học-Tiểu học cơ sở Lâm Hóa làm "tài xế" hằng ngày chở học sinh trên những đoạn đường núi gập ghềnh, mịt mù bụi đất, ông Cao Dụng, Trưởng bản Kè (thuộc xã miền núi Lâm Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) nói với chúng tôi: "Nếu thiếu sự quan tâm, chăm chút của các thầy cô thì bọn trẻ người Mã Liềng ở Lâm Hóa sẽ không được biết đến cái chữ Bác Hồ...".
Nằm ngay trên bãi biển du lịch Mũi Né, trải qua bao nhiêu thăng trầm, không ai còn nhớ rõ chợ cá "kiêm" làng chài Mũi Né có từ thuở nào. Chỉ biết rằng, vạn vật có thể đổi dời, biến cải theo thời gian, nhưng với những người dân ở làng biển này, nghề truyền thống "cưỡi sóng vươn khơi" vẫn đang thắp sáng lên bao niềm tin, dự định mới…
Những chiếc tàu của ngư dân Trung Quốc đang đánh cá tại bãi ngầm Mác-lếc-phiên, bỗng kéo neo chạy về hướng Hoàng Sa. Các ngư dân Việt Nam nhìn trời, biển biết rằng, trời sắp đổ gió, nhưng đường về quá xa nên đành phải trụ lại. Đó là câu chuyện sống chung với bão của các ngư dân miền Trung.
Trong cả một hành trình dài đi tìm hiểu cuộc sống của người Mông theo đạo Tin lành ở vùng núi Tây Bắc, tôi đã chụp rất nhiều bức ảnh tư liệu. Và khi sắp xếp lại những thông tin thu lượm được ở bản Hua Lạnh, xã Nậm Lạnh, huyện Sốp Cộp, Sơn La, tôi dừng mắt mãi ở một bức ảnh người đàn bà Mông bế con nhỏ quày quả xuống núi, ngang qua một ngôi nhà thờ, cây thánh giá gắn trên nóc đã gãy đổ mà không ai để ý gắn lại. Chuyện cuộc sống người Mông di cư ở Tây Bắc bị chi phối bởi niềm tin tôn giáo phải chă
Với người bình thường đi biển đánh cá đã là một công việc cực kỳ khó nhọc, vậy mà bên cửa Sa Cần, xã Bình Đông, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) vẫn có một người đàn ông bị liệt hai chân vì cuộc mưu sinh và vì tình yêu với biển cả vẫn ngày ngày chống nạng gỗ lên thuyền đánh cá.
